ලැට්වියාවේ ‘ස්ත්රී-පුරුෂ’ අර්බුදය: යුරෝපයේ සුන්දර රාජ්යය ජනගහන අගාධයකට ඇද වැටෙන්නේ ඇයි?
යුරෝපයේ බෝල්ටික් කලාපයට අයත් ලැට්වියාව, ස්වභාවික සෞන්දර්යයෙන් පිරි මනරම් දේශයක් වුවද, වර්තමානය වන විට එය දැවැන්ත සමාජ සහ ආර්ථික අභියෝග රැසකට මුහුණ දී සිටී. ඒ අතරින් වඩාත් කැපී පෙනෙන ගැටලුව වන්නේ එරට පිරිමි ජනගහනය ශීඝ්රයෙන් අඩුවීම සහ එමඟින් ඇතිව තිබෙන ලිංගික අසමතුලිතතාවයයි.
අසමතුලිත ජනගහනය සහ වත්මන් තත්ත්වය
නවතම සංඛ්යාලේඛනවලට අනුව ලැට්වියාවේ සමස්ත ජනගහනයෙන් 54%ක් පමණ නියෝජනය කරන්නේ කාන්තාවන්ය. මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ සෑම පිරිමින් 100 දෙනෙකුටම කාන්තාවන් 116 දෙනෙකු පමණ සිටීමයි. විශේෂයෙන්ම වයස අවුරුදු 65ට වැඩි ජනගහනය සැලකීමේදී පිරිමින්ට වඩා කාන්තාවන් සංඛ්යාව දෙගුණයකටත් වඩා වැඩිය. මෙය යුරෝපා සංගමයේ රටවල් අතර වාර්තා වන ඉහළම ලිංගික අසමතුලිතතාවය ලෙස සැලකේ.
පිරිමි ආයු කාලය කෙටි වීමට බලපාන හේතු
ලැට්වියාවේ පිරිමින්ගේ ආයු අපේක්ෂාව කාන්තාවන්ට වඩා වසර 10කින් පමණ අඩුය. මෙයට හේතු වන ප්රධාන සාධකයක් වන්නේ අධික මත්පැන් පරිභෝජනයයි. OECD රටවල් අතර වැඩිම මත්පැන් පරිභෝජනයක් ඇති රටක් ලෙස ලැට්වියාව හඳුනාගෙන ඇති අතර, පුද්ගලයෙකු වසරකට පිරිසිදු මත්පැන් ලීටර් 12කට වඩා පරිභෝජනය කරන බව වාර්තා වේ. මීට අමතරව පිරිමින් අතර පවතින දුම්පානය, මාර්ග අනතුරු සහ හෘද රෝග හේතුවෙන් සිදුවන මරණ අනුපාතය ද ඉතා ඉහළය. පිරිමින්ගෙන් බහුතරයක් ඉදිකිරීම්, ඉංජිනේරු සහ නිෂ්පාදන වැනි අනතුරුදායක ක්ෂේත්රවල නිරත වීම ද මෙම මරණ අනුපාතය වැඩි වීමට තවත් හේතුවකි.
අධ්යාපනය සහ රැකියා ක්ෂේත්රයේ විෂමතාවය
ලැට්වියාව ලෝකයේ ඉහළම උපාධිධාරී කාන්තා ප්රතිශතයක් සහිත රටකි. කාන්තාවන්ගෙන් 41%ක් පමණ උසස් අධ්යාපනය ලබා ඇති අතර, පිරිමින් අතර එම අගය 26%කට ආසන්න වේ. මෙම අධ්යාපන පරතරය නිසා උගත්, ස්වාධීන කාන්තාවන්ට තමන්ගේ අධ්යාපන සහ ආර්ථික මට්ටමට ගැළපෙන සහකරුවන් සොයා ගැනීම ප්රධාන සමාජීය ගැටලුවක් වී තිබේ. සෞඛ්ය සහ සමාජ සුබසාධන වැනි ක්ෂේත්රවල උපාධිධාරීන්ගෙන් 90%කට වඩා කාන්තාවන් වීම ද මෙහි ඇති තවත් විශේෂත්වයකි.
‘පැයකට සැමියෙක්’ සහ සමාජීය බලපෑම
සමාජයේ පිරිමි හිඟය කොතරම් උග්රද යත්, නිවෙස්වල අලුත්වැඩියා කටයුතු කර ගැනීමට පිරිමින් සොයා ගැනීම දුෂ්කර වී ඇත. මේ නිසා පිරිමි ශ්රමිකයන්ව වෘත්තීයමය මට්ටමින් ලබාදෙන "පැයකට සැමියෙක්" (Husband for an Hour) වැනි සේවාවන් ලැට්වියාවේ නාගරික ප්රදේශවල බෙහෙවින් ප්රචලිත වී ඇත. මීට අමතරව, තමන්ට ගැළපෙන සහකරුවන් නොමැතිකම නිසා ලැට්වියානු තරුණියන් විවාහය සඳහා සහකරුවන් සෙවීමට යුරෝපයේ අනෙකුත් රටවලට සංක්රමණය වීම ද ඉහළ ගොස් ඇත.
ඓතිහාසික පසුබිම සහ අනාගතය
මෙම ජනගහන විකෘතියට දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් සිදු වූ දැවැන්ත මිනිස් ජීවිත හානිය ද බලපා ඇත. යුද්ධයේදී ලැට්වියානු පිරිමින් විශාල වශයෙන් මියගිය අතර, ඉන්පසු ඇති වූ සෝවියට් පාලන සමයේදී බොහෝ පිරිසක් පිටුවහල් කරන ලදී. මෙම ඓතිහාසික අඩුව අද දක්වාම ජනගහන වර්ධනයට බලපා තිබේ. වර්තමානය වන විට ලැට්වියාව "ජනගහන අගාධයක" සිටින බව විද්වතුන් පෙන්වා දෙන අතර, උපත් අනුපාතය පහත වැටීම ද මෙයට ප්රධාන හේතුවකි.
විසඳුම් සඳහා රජයේ මැදිහත්වීම
මෙම අර්බුදය හඳුනාගත් ලැට්වියානු රජය මේ වන විට මත්පැන් ප්රචාරණය සහ ලබාගැනීම සීමා කිරීමට දැඩි නීති හඳුන්වා දී ඇත. එමෙන්ම පිරිමින්ගේ මානසික සහ ශාරීරික සෞඛ්ය පරීක්ෂාවන් දිරිමත් කිරීමට විශේෂ සෞඛ්ය සායන ආරම්භ කර ඇති අතර, පිරිමින් තම සෞඛ්යය පිළිබඳව වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීම ජාතික අවශ්යතාවක් ලෙස රජය ප්රකාශ කර ඇත.
ලැට්වියාවේ අත්දැකීම යනු හුදෙක් කාන්තාවන් වැඩි වීම පිළිබඳ පුවතක් පමණක් නොව, එය සමාජ අසමතුලිතතාවය රටක ඉදිරි ගමනට සහ මානව සබඳතාවලට බලපාන ආකාරය පිළිබඳ ප්රබල නිදසුනකි.
